· 

Beleidsnota maken

Een beleidsnota is het belangrijkste document in een besluitvormingsproces. Op basis van de beleidsnota neemt een gemeentelijke of provinciale raad, een Raad van Bestuur of een college een beleidsbeslissing. Veel strategischer kan het niet zijn. Hoe maak je een beleidsnota?

De term 'beleidsnota' komt misschien wat belegen over, maar het enige alternatief dat er bij in de buurt komt, de position paper, is toch net weer van een andere orde. De beleidsnota is breder en komt doorgaans uit de koker van organisaties waar beleidsvorming de kern van hun bestaansrecht vormt: gemeenten, provincies en ministeries. Maar elke organisatie met een zekere institutionele omvang, voert beleid en kan baat hebben bij de exercitie van een beleidsnota.  

argumentatie


Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Wij verzorgden de (eind)redactie van beleidsnota's over uiteenlopende onderwerpen voor de gemeente Amsterdam; van infrastructurele, ruimtelijke en stedelijke ontwikkeling tot prostitutie-beleid en eenzaamheid.

De beleidsnota moet het, net als de position paper, hebben van de kracht van argumenten. Dus van de overtuigingskracht. Het is een rationele, cognitieve, intellectuele voorstelling van zaken. Dan is het relevant om te beseffen dat deze communicatiestijl doorgaans een kritische tegenreactie oproept. Je bent als lezer geneigd het tegendeel te gaan bewijzen. Dat komt omdat je niet echt meegenomen wordt in een verhaal. Wat we missen is directe betrokkenheid, ziel en zaligheid, integere verontwaardiging (en niet alleen politieke) en praktijkvoorbeelden van mensen van vlees en bloed. Ook al lukt het niet altijd om dat in een beleidsnota als zodanig op te nemen, probeer dan in elk geval om in je woordkeuze nu en dan blijk te geven van inlevingsvermogen in de aanleiding voor het beleidsvoornemen, bij de beleidsopties en de voorkeursrichting. Dat vraagt zowel om afstand als nabijheid. 


'De burgemeester was heel erg blij én gerustgesteld met/door het stuk! We zijn je ontzettend dankbaar voor je harde werk, goede vragen én dat je ons gemotiveerd wist te houden en vertrouwen gaf dat we op de goede weg waren.'

Maaike van Groenesteyn, senior beleidsadviseur gemeente Amsterdam 


beleidsnota en doelgroep


Beleidsnota maken gemeente Haaglanden
Redactie ROM-rapport voor de gemeente Haaglanden

Een beleidsnota heeft betrekking op beleid, maar wil iets gedaan krijgen van mensen van vlees en bloed in de praktijk, in het dagelijks verkeer, op de werkvloer of in het veld. Van wie precies? En hoe zitten zij in de wedstrijd? Een belangrijk argument om voor of tegen een bepaald beleidsvoorstel te stemmen is de vraag of mensen (burgers, jongeren, ondernemers, medewerkers, aandeelhouders, autobezitters of noem maar op) op wie dat voorgenomen beleid betrekking heeft, zich ook kunnen vinden in dat beleid. Door te laten zien dat je de doelgroep al bij de ontwikkeling van je beleid betrokken hebt, maak je het voor bestuurders, colleges of fracties makkelijker om voor een beleidsvoornemen te stemmen. 



‘Bob is goed op de hoogte van de stedelijke ontwikkeling in Amsterdam. Werkt snel, begrijpt de politieke en ambtelijke dimensies en is niet alleen professioneel prettig om mee samen te werken, maar ook als persoon.’

Hettie Politiek, programmamanager wijkaanpak gemeente Amsterdam


beleidsnota en analyse


Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Voor de gemeente Amsterdam werkten we mee aan de scenario's voor Food Center Amsterdam

Daarnaast is de analyse van de huidige situatie – vaak de aanleiding voor een beleidsvoornemen -  voor een beleidsnota belangrijk. Als bestuurders de analyse niet delen als aanleiding voor nieuw beleid, dan zullen ze het beleidsvoornemen zelf ook niet gauw steunen. Met name de vraag 'voor welk probleem was dit ook al weer de oplossing' is daarom goed om voor ogen te houden. Voor het te verwachten effect van een beleidsmaatregel wordt vaak een beleidsevaluatie ex ante, dus vóóraf gemaakt. Dat legt gewicht in de schaal.

beleidsnota en opbouw


De opbouw van een beleidsnota spreekt voor zich. Hieronder de uitgebreide versie:

  • Inleiding met het waarom van de beleidsnota
  • Korte samenvatting
  • Analyse van de huidige situatie
  • Gevolgen bij ongewijzigd beleid
  • Beleidsopties met pro’s en contra’s
  • Voorkeursoptie + onderbouwing
  • Verwachte gevolgen implementatie voorkeursoptie
  • Planning: wanneer wil het nieuwe beleid wat bereikt hebben?
  • Communicatie
  • Organisatorische implicaties
  • Financiële implicaties

beleidsnota en argumentatie


Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Redactie en eindredactie beleidsnota parkeerbeheer Amsterdam

Een beleidsnota is een zakelijk stuk. De argumentatie en de uitkomst (voorkeursoptie) moeten voor zich spreken. Wat je vooral niet wilt, is dat er op elke paragraaf discussie ontstaat of meer vragen terugkomen dan er in worden beantwoord. Dan heb je je werk niet goed gedaan. Zorg er daarom ook voor dat je elke bewering hebt onderbouwd met onderzoek, statistiek of ervaring elders in een andere stad, regio, land of organisatie. Werk in elk geval met voetnoten.

Van een bord spaghetti een bord asperges

maken. Dat is de kern. Voor uw beleidsnota

levert 1001:

  • Research
  • Advies
  • Redactie
  • Eindredactie
  • Infographics
  • Illustraties 
  • Vormgeving

grootste valkuil bij beleidsnota


Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Redactie en eindredactie beleidsnota Kwaliteitstaxi Amsterdam

Grootste valkuil bij het schrijven of samenstellen van een beleidsnota is dat de lijn van het verhaal ondersneeuwt in de details. Beleidsambtenaren zijn doorgaans materie-deskundigen. Bestuurders of raadsleden zijn dat niet, maar beslissen uiteindelijk wel. De kunst is dus om uit de details te komen en de grote lijn van het verhaal te bepalen en die te onderbouwen. In de beleidsnota kan dan naar een bijlage worden verwezen met een uitweiding op een bepaald onderdeel.  


‘Met name de vertaling van ambtelijk beleid in begrijpelijke (beeld)taal, zonder aan de nuancering van de regelgeving af te doen, is een sterk punt van Bob.’ 

Hugo Warning, Hoofd Communicatie van de dienst Infrastructuur Verkeer en Vervoer van de gemeente Amsterdam 


toon van een beleidsnota


Beleidsnota maken gemeente Amsterdam Infrastructuur Verkeer en Vervoer
Redactie en eindredactie beleidsnota Infrastructuur Verkeer en Vervoer gemeente Amsterdam

De toon van een beleidsnota is zakelijk. Zakelijk en integer. Maar op onderdelen ook betrokken. Dat is belangrijk omdat je op die manier inhoudelijke betrokkenheid toont met mensen op wie dat beleid betrekking heeft. Overdrijf het niet, maar plaats hier en daar een toets. Maar kijk wel uit dat je daarmee niet vooruit loopt op een beslissing. Je bereidt een beleidsbeslissing voor binnen een besluitvormingsproces. Dat doe je uiteraard niet door je particuliere voorkeur in een beleidsnota door te laten schemeren. Als schrijver/opsteller of (eind)redacteur ben je indifferent. Je zoekt hooguit aansluiting bij de voorkeursrichting binnen een college of bestuur. Maar ook dan bewijs je bestuurders een dienst door de pro’s en contra’s van de voorkeursrichting te belichten en die tegen de alternatieven af te wegen. 

beleidsnotitie en vormgeving


Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Redactie en eindredactie beleidsnota prostitutiebeleid gemeente Amsterdam

Net als bij een position paper maken, kijk je ook bij een beleidsnota maken naar de mogelijkheden om argumenten of redeneringen te visualiseren. Dat kan schematisch of illustratief met infographics. Ook foto's van de doelgroep in relatie tot de thematiek kunnen helpen in de besluitvormingsprocedure. Dat maakt het minder abstract en je laat zien wie je tijdens het proces voor ogen hebt gehad.  

Opmerkingen, vragen of aanvullingen op deze blog? Laat het mij weten!

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.

Reactie schrijven

Commentaren: 0