· 

Beleidsnota maken

Een beleidsnota is het belangrijkste document in een besluitvormingsproces. Op basis van de beleidsnota neemt een gemeentelijke of provinciale raad, een Raad van Bestuur of een college een beleidsbeslissing. Veel strategischer kan het niet zijn. Hoe maak je een beleidsnota?

Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Wij verzorgden de (eind)redactie van beleidsnota's over uiteenlopende onderwerpen voor de gemeente Amsterdam; van infrastructurele, ruimtelijke en stedelijke ontwikkeling tot prostitutie-beleid en eenzaamheid.

Je ziet het regelmatig oppiepen: armoeiig taalgebruik in representatieve gremia. En dan is er weer een taalprijs beschikbaar. Hoera! Maar beste mensen: echt, het gaat in eerste instantie niet om de taal, maar om het verhaal dat je hebt te vertellen. En dan pas komt de vraag hoe je dat doet. Natuurlijk moet je je hoofd koel houden, maar wat we missen is directe betrokkenheid, ziel en zaligheid, gemeende verontwaardiging (en niet alleen politieke), praktijkvoorbeelden van mensen van vlees en bloed. En pas als dat er is, dan komt de taal om de hoek kijken. Dat is vaak het moment dat een beleidsvoornemen op papier moet komen. De kunst is om daar dan niet de hele discussie van A tot Z over te hoeven doen, maar dat de aanleiding voor het beleidsvoornemen, de beleidsopties en de voorkeursrichting op een inzichtelijke en overzichtelijke manier worden gepresenteerd. Dat vraagt zowel om afstand als nabijheid. 

beleidsnota en doelgroep

Beleidsnota maken gemeente Haaglanden
Redactie ROM-rapport voor de gemeente Haaglanden

Een beleidsnota heeft betrekking op beleid, maar wil iets gedaan krijgen van mensen van vlees en bloed in de praktijk, in het dagelijks verkeer, op de werkvloer of in het veld. Van wie precies? En hoe zitten zij in de wedstrijd? Een belangrijk argument om voor of tegen een bepaald beleidsvoorstel te stemmen is de vraag of mensen (burgers, jongeren, ondernemers, medewerkers, aandeelhouders, autobezitters of noem maar op) op wie dat voorgenomen beleid betrekking heeft, zich ook kunnen vinden in dat beleid. Door te laten zien dat je de doelgroep al bij de ontwikkeling van je beleid betrokken hebt, maak je het voor bestuurders, colleges of fracties makkelijker om voor een beleidsvoornemen te stemmen. 

beleidsnota en analyse

Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Voor de gemeente Amsterdam werkten we mee aan de scenario's voor Food Center Amsterdam

Daarnaast is de analyse van de huidige situatie – vaak de aanleiding voor een beleidsvoornemen -  voor een beleidsnota belangrijk. Als bestuurders de analyse niet delen als aanleiding voor nieuw beleid, dan zullen ze het beleidsvoornemen zelf ook niet gauw steunen. Met name de vraag 'voor welk probleem was dit ook al weer de oplossing' is daarom goed om voor ogen te houden. Voor het te verwachten effect van een beleidsmaatregel wordt vaak een beleidsevaluatie ex ante, dus vóóraf gemaakt. Dat legt gewicht in de schaal.

beleidsnota en opbouw

De opbouw van een beleidsnota spreekt voor zich. Hieronder de uitgebreide versie:

  • Inleiding met het waarom van de beleidsnota
  • Korte samenvatting
  • Analyse van de huidige situatie
  • Gevolgen bij ongewijzigd beleid
  • Beleidsopties met pro’s en contra’s
  • Voorkeursoptie + onderbouwing
  • Verwachte gevolgen implementatie voorkeursoptie
  • Planning: wanneer wil het nieuwe beleid wat bereikt hebben?
  • Communicatie
  • Organisatorische implicaties
  • Financiële implicaties

beleidsnota en argumentatie

Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Redactie en eindredactie beleidsnota parkeerbeheer Amsterdam

Een beleidsnota is een zakelijk stuk. De argumentatie en de uitkomst (voorkeursoptie) moeten voor zich spreken. Wat je vooral niet wilt, is dat er op elke paragraaf discussie ontstaat of meer vragen terugkomen dan er in worden beantwoord. Dan heb je je werk niet goed gedaan. Zorg er daarom ook voor dat je elke bewering hebt onderbouwd met onderzoek, statistiek of ervaring elders in een andere stad, regio, land of organisatie. Werk in elk geval met voetnoten.

Voor uw beleidsnota levert 1001:

  • Research
  • Advies
  • Redactie
  • Eindredactie
  • Infographics
  • Illustraties 
  • Vormgeving

grootste valkuil bij beleidsnota

Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Redactie en eindredactie beleidsnota Kwaliteitstaxi Amsterdam

Grootste valkuil bij het schrijven of samenstellen van een beleidsnota is dat de lijn van het verhaal ondersneeuwt in de details. Beleidsambtenaren zijn doorgaans materie-deskundigen. Bestuurders of raadsleden zijn dat niet, maar beslissen uiteindelijk wel. De kunst is dus om uit de details te komen en de grote lijn van het verhaal te bepalen en die te onderbouwen. In de beleidsnota kan dan naar een bijlage worden verwezen met een uitweiding op een bepaald onderdeel.  

toon van een beleidsnota

Beleidsnota maken gemeente Amsterdam Infrastructuur Verkeer en Vervoer
Redactie en eindredactie beleidsnota Infrastructuur Verkeer en Vervoer gemeente Amsterdam

De toon van een beleidsnota is zakelijk. Zakelijk en integer. Je bereidt een beleidsbeslissing voor binnen een besluitvormingsproces. Dat doe je uiteraard niet door je eigen voorkeur in een beleidsnota door te laten schemeren. Als schrijver/opsteller of (eind)redacteur ben je indifferent. Dat kan uiteraard anders liggen als er binnen een college of bestuur een voorkeursrichting bestaat. Maar ook dan bewijs je een bestuur een dienst door de pro’s en contra’s van de voorkeursrichting te belichten en die tegen de alternatieven af te wegen. 

beleidsnotitie en vormgeving

Beleidsnota maken gemeente Amsterdam
Redactie en eindredactie beleidsnota prostitutiebeleid gemeente Amsterdam

Net als bij een position paper maken, kijk je ook bij een beleidsnota maken naar de mogelijkheden om argumenten of redeneringen te visualiseren. Dat kan schematisch of illustratief met infographics. Ook foto's van de doelgroep in relatie tot de thematiek kunnen helpen in de besluitvormingsprocedure. Dat maakt het minder abstract en je laat zien wie je tijdens het proces voor ogen hebt gehad.  

Opmerkingen, vragen of aanvullingen op deze blog? Laat het mij weten!

Opmerking: De met * gemarkeerde velden zijn verplicht.

Reactie schrijven

Commentaren: 0